In tegenstelling tot andere vormen van vervuiling, is lichtvervuiling eenvoudiger op te lossen. Wanneer het licht gedoofd wordt, is de impact onmiddellijk verdwenen en hoeft het niet zoals andere verontreinigende stoffen opgeruimd te worden.

Het is in dit geval belangrijk slimmer en vooral minder te verlichten. Steden en gemeenten engageerden zich alvast om tegen 2030 hun openbare verlichting om te schakelen naar slimme ledverlichting. 

Het verminderen van lichtpunten blijft echter de voornaamste richtlijn, want ook ledverlichting is geen heilige graal. Led is zuiniger dan oude lampen maar bevat een hoog aandeel blauw licht. En dat heeft een impact heeft op ons slaaphormoon (melatonine) en verstoort ons dag-nachtritme. Bij dieren en planten is dat net zo. 

Op sommige plaatsen zal verlichting altijd nodig zijn, maar momenteel branden veel lampen op landelijke plaatsen waar ’s nachts niemand gebruik van maakt. Het juiste licht, op de juiste plaats en enkel op het juiste moment is de boodschap. Zo kan een robuust en veerkrachtig, klimaatadaptief landschap worden gecreëerd. Het inperken van lichtproblematiek en het behalen van klimaat- en biodiversiteitsdoelstellingen vereisen daarom een gezamenlijke aanpak.

Deze inspiratiegids ondersteunt beleidsmakers, lokale besturen, beheerders van openbare verlichting en andere betrokken actoren bij de overgang (of latere aanpassingen) naar ledverlichting. Het document helpt je om verlichtingskeuzes doordacht, wetenschappelijk onderbouwd en praktisch toepasbaar te maken per regio en straat met aandacht voor biodiversiteit, gezondheid en veiligheid. 

De gids bundelt wetenschappelijk onderbouwde inzichten over nachtelijke buitenverlichting in één overzichtelijk geheel en vertaalt die naar de praktijk. Ze bevat helder gepresenteerde informatie uit drie literatuurstudies, aangevuld met toelichting over de Ecologische duisternisbehoeftekaart van Agentschap Natuur en Bos, het regelgevend kader voor niet-residentiële nachtelijke buitenverlichting, alternatieve weginrichtingen en goede voorbeelden in Vlaanderen. 

Deze inspiratiegids is een levend document. In de toekomst wordt deze verder uitgebreid met nieuwe thema’s en aanvullingen, onder meer op basis van de resultaten en aanbevelingen uit de bevraging die het Departement Omgeving uitvoerde bij lokale besturen, lichtexperts en andere belanghebbenden. Hun ervaringen en feedback vormen een essentiële bouwsteen voor toekomstige updates en herzieningen.